Czerwony karzeł

Ten artykuł dotyczy astronomii. Zobacz też: serial pt. Czerwony karzeł.

Artystyczna wizja czerwonego karła

Czerwony karzeł – gwiazda ciągu głównego późnego typu widmowego K lub M. Ich masa wynosi od 7,5%^[1] do około 40% M_☉^[2], a temperatura powierzchni jest niższa niż 4000 K^[3]. Gwiazdy te emitują czasami tylko 1/10 000 ilości światła słonecznego, a ich maksymalna jasność to 10% jasności Słońca. Z powodu wolnego tempa spalania wodoru, ich szacowany czas życia wynosi 10 miliardów lat^[1]. Czerwone karły stanowią najliczniejszy typ gwiazd we Wszechświecie^[1], jednak z powodu ich małej jasności nie są widzialne gołym okiem^[4].

W Drodze Mlecznej tylko 20% gwiazd nie jest czerwonymi karłami^[5]. W innych galaktykach ten odsetek jest 20 razy mniejszy^[6]^[7].

Spis treści

1 Opis i charakterystyka
2 Możliwości powstania życia na planetach krążących wokół czerwonego karła
3 Przypisy
4 Zobacz też

[edytuj] Opis i charakterystyka

W czasie życia czerwone karły przetwarzają znajdujący się w nich wodór na hel w procesie cyklu protonowego^[2]. W odróżnieniu od większych gwiazd, które wypalają tylko wodór zawarty w ich jądrze, czerwone karły spalają cały składający się na nie wodór, dzięki prądom konwekcyjnym hel jest usuwany z ich jądra, a dostarczany jest wodór, przez co ich ewolucja trwa znacznie dłużej niż większych gwiazd. Powolna ewolucja jest przyczyną tego, że jeszcze żaden czerwony karzeł od czasu Wielkiego Wybuchu nie zdążył opuścić ciągu głównego na wykresie Hertzsprunga-Russella^[1]. Teoretycznym typem gwiazdy, w który zamienią się po zakończeniu swojego życia jest błękitny karzeł^[8].

Rozbłyski czerwonych karłów (w czasie których gwiazda zwiększa wielokrotnie swoją jasność) obserwuje się częściej niż rozbłyski np. Słońca^[9].

Najbliższa Słońcu gwiazda, Proxima Centauri jest czerwonym karłem, podobnie jak 20 spośród następnych 30 najbliższych gwiazd.

[edytuj] Możliwości powstania życia na planetach krążących wokół czerwonego karła

Artystyczna wizja planety okrążającej czerwonego karła.

Ponieważ czerwone karły są najczęściej występującym typem gwiazd w naszej galaktyce, przypuszcza się, że wokół niektórych mogą krążyć podobne do Ziemi planety, na których występuje woda w stanie ciekłym i inne warunki sprzyjające rozwojowi życia. Według odkrycia międzynarodowego grona naukowców ze Szwajcarii, Francji i Portugalii pracujących w obserwatorium ESO La Silla w Chile, w gwiazdozbiorze Wagi wokół gwiazdy Gliese 581, która jest czerwonym karłem, krąży w niewielkiej stosunkowo odległości planeta około półtora raza większa od Ziemi (Gliese 581 c), na której może panować temperatura między 0 a 40 °C, a więc prawdopodobnie może istnieć tam woda w stanie ciekłym^[10].

Istnieją wątpliwości co do prawdopodobieństwa wystąpienia życia na planecie obiegającej czerwonego karła. Pierwszą przeszkodą może być zmienność jasności tych gwiazd, która byłaby prawdopodobnie zgubna dla życia na powierzchni planety. Drugim problemem jest to, iż czerwone karły świecą tak słabo, że planeta, aby utrzymać temperaturę pozwalającą na istnienie wody w stanie ciekłym na powierzchni, musiałaby krążyć bardzo blisko gwiazdy. To najprawdopodobniej doprowadziłoby do zsynchronizowania okresu obrotu planety z okresem obiegu dookoła gwiazdy (podobnie jak ma to miejsce w przypadku Księżyca względem Ziemi). W tym przypadku planeta miałaby jedną, bardzo gorącą półkulę zwróconą do gwiazdy, a drugą, bardzo zimną półkulę po przeciwnej, nieoświetlonej stronie.

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Red Dwarf Stars. [dostęp 2010-12-01].
↑ ^2,0 ^2,1 Late stages of evolution for low-mass stars. [dostęp 2010-12-01].
↑ Red Dwarf. [dostęp 2010-12-01].
↑ The Brightest Red Dwarf. [dostęp 2010-12-05].
↑ Billions of Planets Might Support Life, Astronomers Say
↑ Discovery triples the number of stars. [dostęp 2010-12-01].
↑ Red Dwarf Discovery Changes Everything!. [dostęp 2010-12-01].
↑ M dwarfs: planet formation and long term evolution. [dostęp 2010-12-01].
↑ Michael Richmond: Late stages of evolution for low-mass stars. [dostęp 2010-12-05].
↑ "Astronomers Find First Earth-like Planet in Habitable Zone" na stronie ESO

[edytuj] Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Czerwony karzeł

ewolucja: błękitny karzeł, czarny karzeł
zbliżona masa: brązowy karzeł, pomarańczowy karzeł

[universetoday-0] 1,0 ^1,1 ^1,2 ^1,3 Red Dwarf Stars. [dostęp 2010-12-01].

[late-1] 2,0 ^2,1 Late stages of evolution for low-mass stars. [dostęp 2010-12-01].

[2] Red Dwarf. [dostęp 2010-12-01].

[3] The Brightest Red Dwarf. [dostęp 2010-12-05].

[4] Billions of Planets Might Support Life, Astronomers Say

[5] Discovery triples the number of stars. [dostęp 2010-12-01].

[6] Red Dwarf Discovery Changes Everything!. [dostęp 2010-12-01].

[7] M dwarfs: planet formation and long term evolution. [dostęp 2010-12-01].

[8] Michael Richmond: Late stages of evolution for low-mass stars. [dostęp 2010-12-05].

[Gliese581c1-9] "Astronomers Find First Earth-like Planet in Habitable Zone" na stronie ESO

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]