Alfa Centauri

Alfa Centauri A
α1 Centauri
Zdjęcie wykonane przez Europejskie Obserwatorium Południowe
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Centaur
Rektascensja	14h 39m 36,4951s
Deklinacja	-60° 50' 02,308"
Odległość	4,39 ly (1,35 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy	G2 V
Masa	1,14 M☉
Promień	1,1 R☉
Metaliczność [Fe/H]	0,179
Jasność obserwowana	-0,01m
Jasność absolutna	4,37 m
Temperatura	5900 K
Alternatywne oznaczenia
Toliman A, Rigil Kentaurus A (Rigil Kent A), GJ 559 A, HD 128620 A

Alfa Centauri B
α2 Centauri
Porównanie wielkości gwiazd układu ze Słońcem
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór	Centaur
Rektascensja	14h 39m 35,0803s
Deklinacja	-60° 50' 13,761"
Odległość	4,39 ly (1,35 pc)
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy	gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy	K0 V
Masa	0,92 M☉
Promień	1,0 R☉
Metaliczność [Fe/H]	0,204
Jasność obserwowana	1,34m
Jasność absolutna	5,71 m
Temperatura	4350 K
Alternatywne oznaczenia
Toliman B, Rigil Kentaurus B (Rigil Kent B), GJ 559 B, HD 128620 B

Alfa Centauri (inne nazwy: Rigil Kent, Rigil Kentaurus, Toliman) – gwiazda wielokrotna w gwiazdozbiorze Centaura, trzecia najjaśniejsza gwiazda widoczna na nocnym niebie. Układ alfa Centauri zawiera gwiazdy położone najbliżej Ziemi, nie licząc Słońca.

Ogólna charakterystyka

Ze względu na bliskość alfy Centauri, jest ona trzecią pod względem jasności gwiazdą na nocnym niebie (jasność obserwowana układu: -0,27^m); jaśniejsze są tylko Syriusz i Kanopus. Znajduje się ona w gwiazdozbiorze Centaura, położonym na południowej półkuli nieba i nie jest widoczna z północnych szerokości geograficznych (powyżej równoleżnika 29° N).

Składniki układu

Względna pozycja dwóch głównych składników układu w 2003 roku

Układ alfa Centauri tworzą trzy gwiazdy: dwie jasne gwiazdy ciągu głównego, Alfa Centauri A i Alfa Centauri B, tworzące ciasny układ podwójny oraz okrążający je po dalekiej orbicie czerwony karzeł o nazwie Proxima Centauri, czasem oznaczany Alfa Centauri C.

Orbita składnika B wokół składnika A: obserwowana (elipsa nachylona) i widziana w płaszczyźnie orbity.

Elipsa orbity składników A i B ma mimośród 0,52, minimalna odległość między gwiazdami to 11,2 j.a., średnia 23,7 j.a. (większa niż odległość Urana od Słońca), a maksymalna 35,6 j.a. Okres obiegu składników jest równy 79,9 roku. Podczas największej separacji dwie gwiazdy można rozróżnić w niewielkim amatorskim teleskopie, a nawet przez dobrą lornetkę.

Alfa Centauri A, większa z dwóch gwiazd, jest bardzo podobna do naszego Słońca. Ma taki sam typ widmowy G2 V, ale jest nieco bardziej masywna (1,09 masy Słońca) i przez to o połowę jaśniejsza. Alfa Centauri B ma masę 0,92 M_☉, typ widmowy K0-1 V i jasność o połowę mniejszą niż Słońce.

Do układu Alfa Centauri zaliczana jest też oddalona od większych składników Proxima Centauri (o 15 200 j.a. czyli około 0,24 lat świetlnych). Znajduje się ona aktualnie najbliżej Słońca spośród trzech składników (i tym samym spośród wszystkich gwiazd), jest odległa o 4,22 roku świetlnego, czemu zawdzięcza swą nazwę Proxima (łac. "najbliższa"). Jest to gwiazda bardzo słaba, niewidoczna gołym okiem, ani przez małe teleskopy. Na niebie jest znacznie oddalona od głównych składników gwiazdy alfa Centauri.

Możliwość istnienia planet

W układzie alfa Centauri nie zaobserwowano do tej pory (lipiec 2011) żadnych planet ani brązowych karłów. Jednak podobieństwo składników A i B do Słońca i ich nieco wyższa metaliczność sugeruje taką możliwość. Obliczenia teoretyczne wskazują, że wokół składnika B planety mogą posiadać stabilne orbity w obrębie ekosfery, pomiędzy 0,5 a 0,9 j.a. (bardziej prawdopodobne jest ich istnienie w wewnętrznej części). Wokół składnika A także dalsze orbity mogą być stabilne, jednak również ekosfera jest położona dalej (ok. 1,2–2,3 j.a.). Brak planet-olbrzymów w układzie może być czynnikiem sprzyjającym rozwojowi planet typu ziemskiego.

Zobacz też

• Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Centaura
• Lista najjaśniejszych gwiazd w poszczególnych gwiazdozbiorach
• Projekt Longshot

Bibliografia

• Tablice fizyczno-astronomiczne. Wyd. IV. Warszawa: Adamantan, 2005. ISBN 83-7350-065-0. 

Linki zewnętrzne

• Alpha Centauri - SolStation.com